భారత రాజ్యాంగం ఊహించిన సమానత్వం, స్వేచ్ఛ, సౌభ్రాతృత్వం అనే మూల సూత్రాలు నిజ జీవితంలో ఎంతవరకు అమలవుతున్నాయి? ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం తరగతి గదిలోనే కనిపించాలంటూ దేశ అత్యున్నత న్యాయస్థానం సుప్రీంకోర్టు చేసిన వ్యాఖ్యలు దేశవ్యాప్తంగా చర్చకు దారి తీశాయి.
“ఒకే బెంచ్పై రిక్షా డ్రైవర్ బిడ్డ, శతకోటీశ్వరుడి బిడ్డ, సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి బిడ్డ కలిసి కూర్చుని చదివినప్పుడే నిజమైన సౌభ్రాతృత్వం సాధ్యం” అని సుప్రీం కోర్టు స్పష్టం చేసింది.
ప్రాథమిక విద్యలో పెరుగుతున్న ఆర్థిక అసమానతలు, ప్రైవేట్–ప్రభుత్వ పాఠశాలల మధ్య తేడాలు, పేద–ధనిక పిల్లల మధ్య ఏర్పడుతున్న గోడలుపై దాఖలైన పిటిషన్లను విచారించిన ధర్మాసనం ఈ చారిత్రాత్మక వ్యాఖ్యలు చేసింది. ఈ తీర్పు భారతీయ విద్యా విధానానికి కొత్త దిశను చూపించేదిగా మారింది.
సౌభ్రాతృత్వం పుస్తకాలకే పరిమితం కాదు
సుప్రీంకోర్టు స్పష్టంగా చెప్పిన అంశం ఒక్కటే –
సౌభ్రాతృత్వం అనేది రాజ్యాంగంలో రాసిన ఒక మాట మాత్రమే కాదు, అది తరగతి గదిలో కనిపించాలి.
కులం, మతం, ఆర్థిక స్థితి, వర్గం ఆధారంగా పిల్లల మధ్య చిన్న వయసులోనే తేడాలు సృష్టిస్తే, భవిష్యత్ సమాజం మరింత విభజన వైపు వెళ్లే ప్రమాదం ఉందని కోర్టు హెచ్చరించింది.
ప్రాథమిక విద్య దశలోనే పిల్లలు ఒకే వాతావరణంలో కలిసి చదవకపోతే, సమానత్వం అనే భావన జీవితాంతం దూరంగానే మిగిలిపోతుందని అభిప్రాయపడింది.
RTE చట్టం ప్రకారం ఏ ప్రైవేట్ పాఠశాలలోనైనా 25% ఉచిత సీట్లు తప్పనిసరి
ఈ కేసులో కీలకంగా మారిన అంశం విద్యా హక్కు చట్టం (Right to Education Act – RTE) లోని సెక్షన్ 12(1)(c).
ప్రైవేట్ పాఠశాలలు తమ ప్రాథమిక తరగతుల్లో 25 శాతం సీట్లను బలహీన వర్గాల పిల్లలకు ఉచితంగా కేటాయించాలి అనే నిబంధనను కోర్టు మరోసారి బలంగా గుర్తు చేసింది.
👉 ఈ నిబంధన ఐచ్చికం కాదు – చట్టబద్ధమైన బాధ్యత అని ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది.
👉 ఆర్థిక భారమని, పరిపాలనా సమస్యలని చెప్పి ప్రైవేట్ స్కూల్స్ తప్పించుకోలేవని తేల్చిచెప్పింది.
ఈ తీర్పును జస్టిస్ పి.ఎస్. నరసింహ, జస్టిస్ ఎ.ఎస్. చందూర్కర్లతో కూడిన ధర్మాసనం వెలువరించింది.
“ఇది యాదృచ్ఛికం కాదు – సామాజిక వ్యవస్థ”
తీర్పులో చేసిన వ్యాఖ్యలు దేశవ్యాప్తంగా చర్చకు కారణమయ్యాయి.
జస్టిస్ నరసింహ పేర్కొన్న మాటలు ప్రత్యేకంగా నిలిచాయి:
“శతకోటీశ్వరుడి బిడ్డ అయినా, సుప్రీంకోర్టు జడ్జి పిల్లలు అయినా, ఆటో డ్రైవర్ లేదా వీధి వ్యాపారి పిల్లలు అయినా—అంతా ఒకే తరగతిలో చదివేలా ఉండాలి. ఇది యాదృచ్ఛికం కాదు; చట్టం ద్వారా నిర్మించిన సమాన సమాజంలోని ఫలితం.”
ఈ వ్యాఖ్యలు సామాజిక న్యాయం, సమాన విద్యావకాశాలు, inclusive education in India అనే భావనలకు బలమైన పునాది వేశాయి.
విద్య – సమాజాన్ని మలిచే శక్తి
సుప్రీంకోర్టు విద్యను కేవలం చదువు లేదా ఉద్యోగ అవకాశాల కోసమే కాదు అని స్పష్టం చేసింది.
విద్య అనేది సమాజాన్ని సమానంగా మలిచే శక్తివంతమైన సాధనం అని పేర్కొంది.
ఒకే తరగతిలో, ఒకే పాఠ్యాంశాలతో చదువుకునే పిల్లలు క్రమంగా తమ కుల, వర్గ గుర్తింపులను మించి స్నేహం, ఐక్యత, పరస్పర గౌరవం నేర్చుకుంటారని కోర్టు అభిప్రాయపడింది.
ఇదే నిజమైన Fraternity in Indian Constitution అని వివరించింది.
పిల్లల సంపూర్ణ అభివృద్ధే లక్ష్యం
RTE చట్టంలోని 25 శాతం ఉచిత సీట్ల నిబంధనను కోర్టు కేవలం సంక్షేమ పథకంగా చూడలేదు.
ఇది రాజ్యాంగంలోని:
- ఆర్టికల్ 21A – విద్య హక్కు
- ఆర్టికల్ 39(f) – పిల్లల సంపూర్ణ అభివృద్ధి
లతో నేరుగా అనుసంధానమై ఉందని స్పష్టం చేసింది.
పిల్లల శారీరక, మానసిక, సామాజిక అభివృద్ధికి విభిన్న నేపథ్యాల పిల్లలతో కలిసి చదవడం చాలా కీలకం అని కోర్టు పేర్కొంది.
కొఠారి కమిషన్ ఆలోచనలకు మళ్లీ ఊపిరి
ఈ తీర్పు ద్వారా కొఠారి కమిషన్ (1966) సూచనలను సుప్రీంకోర్టు మళ్లీ గుర్తుకు తెచ్చింది.
“ఒకే పాఠశాల వ్యవస్థ (Common School System)” ఉంటేనే సమాన సమాజం సాధ్యమవుతుందని ఆ కమిషన్ చెప్పిన మాటలకు ఈ తీర్పు బలం చేకూర్చింది.
అమలుకు స్పష్టమైన ఆదేశాలు
RTE చట్టం కేవలం కాగితాలకే పరిమితం కాకుండా భూమిపై అమలవ్వాలనే ఉద్దేశంతో కోర్టు కీలక ఆదేశాలు జారీ చేసింది.
🔹 జాతీయ బాలల హక్కుల పరిరక్షణ కమిషన్ (NCPCR)
🔹 రాష్ట్ర బాలల హక్కుల కమిషన్లు
🔹 సలహా మండలిలతో సంప్రదించి
RTE అమలుకు అవసరమైన స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలు రూపొందించాలని కేంద్రం, రాష్ట్రాలను ఆదేశించింది.
అలాగే, అన్ని రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలు మార్చి 31లోగా అఫిడవిట్ రూపంలో అమలు వివరాలు సమర్పించాలని స్పష్టం చేసింది.
ఈ కేసు తదుపరి విచారణను ఏప్రిల్ 6న చేపట్టనున్నట్లు తెలిపింది.
ముగింపు
ఈ తీర్పు ఒక న్యాయ నిర్ణయం మాత్రమే కాదు –
ఇది భారతీయ విద్యా వ్యవస్థకు ఇచ్చిన దిశానిర్దేశం,
సామాజిక సమానత్వానికి ఇచ్చిన పిలుపు,
పేదవాడి బిడ్డకూ గౌరవం ఇచ్చిన తీర్పు.
ఒకే బెంచ్పై రిక్షా డ్రైవర్ బిడ్డ, సుప్రీంకోర్టు జడ్జి బిడ్డ కలిసి చదివే రోజు వస్తే –
అదే నిజమైన రాజ్యాంగ విజయం.
Leave a Reply